Skoki rozwojowe w pierwszym roku życia

Każde dziecko  w ciągu pierwszego roku życia niezwykle intensywnie się rozwija zarówno pod względem fizycznym jak i psychicznym. Skoki rozwojowe nie są związane z rozwojem fizycznym, ale rozwojem układu nerwowego czyli psychicznym. Rozwój mózgu i układu nerwowego dziecka powoduje, że niemowlę zaczyna odczuwać intensywniej dochodzące do niego bodźce. To właśnie ta intensywność doznań zmieniającego się świata może powodować duży stres u niemowlęcia a co za tym idzie większą płaczliwość, problemy ze snem, ogólny niepokój i rozdrażnienie dziecka. Każdy skok poprzedzony jest bezpośrednio okresem kiedy dziecko jest marudne, ma problemy ze spaniem i wymaga więcej uwagi od rodziców. Może niekiedy się wydawać, ze dzieci nawet cofnęły się w swoim rozwoju, natomiast gdy następuje sam skok często ma się wrażenie, ze dziecko nauczyło się wielu nowych rzeczy dosłownie przez jedna noc. Na początku okresy sa krótkie, mogą trwać parę dni a im dziecko jest starsze, tym okresy te sa dłuższe.

Uwaga: dzieci urodzone np. 2 tyg. później przechodzą swój skok 2 tyg. wcześniej i odpowiednio dzieci urodzone wcześniej przechodzą to później. Wszystko związane jest z rozwojem mózgu dziecka.

Jakie sa symptomy kolejnego skoku? Przewaznie dziecko „chce z powrotem do mamy”, zaczyna byc marudne, wymaga ciaglej uwagi, gorzej je, gorzej spi lub nagle przestaje robic to czego sie juz nauczylo tak jakby cofalo sie w swoim rozwoju. Taki kryzys jet dla mamy i dziecka bardzo stresujący bo z punktu widzenia dzidzi nagle wszystko się w jego światku zmienia i jest przestraszone, stąd to wiszenie na mamie i cycku- bo tam czuje się najbezpieczniej. Mamy czują się sfrustrowane ciągle płaczącym dzieckiem, i nie rozumieją co się z nim dzieje.

Okresy skoków rozwojowych

5 tygodni

Dziecko zaczyna być bardziej uważne i ”obudzone”, wszystkie zmysły są wrażliwsze niż wcześniej. Od tej pory dziecko słyszy, widzi czuje zapach i smak zupełnie inaczej niż dotąd i to może sie mu wydawać niezrozumiale i przerażające. Jedynym sposobem wyrażenia tego strachu jest krzyk i płacz oraz szukanie bezpieczeństwa w ramionach rodziców.

Nowe umiejętności:

  • Patrzy słucha uważniej i dłużej
  • Jest bardziej świadome dotyku, zapachów
  • Uśmiecha sie po raz pierwszy lub częściej niż przedtem
  • Układ pokarmowy może funkcjonować lepiej np. dziecku odbija sie rzadziej, rzadziej ulewa
  • Może płakać prawdziwymi łzami po raz pierwszy

7-9 tygodni

Dziecko w 8 tygodniu zaczyna rozróżniać wzory w dźwiękach, zapachach i smaku. Zauważa też, że jego dłonie należą do niego. Dziecko zaczyna mieć kontrolę nad swoimi ruchami, ale nadal są one nieskoordynowane.

Nowe umiejętności:

  • Podnosi głowę
  • Kopie nóżkami i macha raczkami
  • Dotyka przedmiotów
  • Próbuje złapać przedmiot
  • Trzyma przedmiot
  • Patrzy na ludzi wokół
  • Przygląda się twarzom
  • Patrzy na przedmioty, które sie świecą
  • Wydaje krótkie dźwięki i słucha siebie samego
  • Lubi słuchać piosenek

12 tygodni

Jak wczesniej mozesz zauwazyc, ze dziecko jest bardziej krzykliwe, marudne, spi i je gorzej lub jest cichsze niz przedtem
W wieku 12 tygodni dziecko wkracza w swiat zniuansowany: dziecko uczy sie rozumiec delikatne róznice i zachowywac sie zróznicowanie. Moze np slyszec róznice w tonie glosu, zauwazac jak zmienia sie swiatlo w pokoju, kiedy slonce skryje sie za chmure. Zauwazysz, ze ruchy dziecka sa bardziej miekkie kiedy wyciaga raczki, by cos schwycic lub gdy odwraca glowe sledzac jakis ruch.

Nowe umiejętności:

  • Potrafi skoordynować ruchy oczu i głowy śledząc ruch przedmiotu czy osoby
  • Podnosi sie do pozycji siedzącej trzymając sie Twoich dłoni
  • Odpycha sie obiema nóżkami leżąc w foteliku lub na kocu
  • Łapie przedmioty obiema raczkami
  • Wkłada wszystko do buzi
  • Ogląda i bawi sie rączkami
  • Zauważa, że może piszczeć i zmienia ton głosu
  • Robi bąble ze śliny
  • Wyraźnie daje do zrozumienia, że jest znudzone, gdy np. – zbyt długo patrzy na ta sama zabawkę

19 tygodni

Marudne okresy zaczynaja byc coraz dluzsze, moga trwac az do 6 tygodni i zaczac sie juz w 14-tym tygodniu.

Dziecko zaczyna rozumiec zdarzenia, w sensie krótkich sekwencji przechodzacych z jednego w inny wzór. Innymi slowy moze np nauczyc sie wyciagnac reke po zabawke, zlapac ja jedna reka, potrzasnac, przekrecic i wlozyc do buzi. Inny przyklad to fakt, ze dziecko moze laczyc dzwieki w sekwencje – np mamama, tatata.

Nowe umiejętności:

  • Przekręca sie z pleców na brzuch lub odwrotnie
  • Próbuje raczkować
  • Podpiera się na rękach i podnosi tułów
  • Lubi ruszać ustami, wystawiać język
  • Może wziąć przedmiot do jednej reki i przełożyć go do drugiej
  • Wkłada rzeczy, rękę mamy, taty do buzi, żeby je zbadać, ugryźć
  • Próbuje uderzać zabawkami o stół
  • Zrzuca świadomie zabawki na podłogę
  • Szuka rodziców
  • Reaguje na własne odbicie w lustrze radością lub strachem
  • Reaguje na własne imię
  • Rozumie słowa
  • Wymawia nowe dźwięki vvv,sss, zzz, rrr itd
  • Używa spółgłosek
  • Wyciąga ręce, gdy chce by je podnieść
  • Cmoka ustami, gdy jest głodne
  • Odpycha butelkę/pierś, gdy sie naje
  • Może przesadnie reagować, np zakasłać jeszcze raz, gdy rodzice zareagowali na poprzednie zakasłanie

26 tygodni

Okres marudzenia moze zaczac sie juz okolo 23 tygodnia i trwac okolo 4 tygodni. Typowe dla tego okresu jest na przyklad to, ze dziecko zle spi i wydaje sie miec koszmary senne, jest niesmiale w stosunku do obcych, nie ma apetytu, nie chce, zeby zmieniac mu pieluche czy ubranie.
Duzo sie teraz dzieje – dziecko zaczyna widziec i rozumiec rozne relacje/stosunki. Zauwaza fizyczna odleglosc pomiedzy przedmiotami i pomiedzy ludzmi. Pierwsza rzecza, która dziecko zauwaza i na co reaguje jest odleglosc pomiedzy nim samym a rodzicami. Swiadomosc, ze mama i tata niebezpiecznie zwieksza ta odleglosc a w dodatku samemu nie mozna miec na to wplywu moga byc dla dziecka przerazajace.
Bardzo absorbujaca i interesujaca jest obecnie obserwacja polozenia róznych rzeczy wobec siebie – rzeczy moga byc w sobie wzajemnie, na sobie, pod soba itd.
Dziecko zaczyna zauwazac jak wplywac na rozwój wypadków, co robic zeby sie cos dzialo. Wylacznik swiatla jest super dla tego rodzaju eksperymentów! Dziecko zaczyna zauwazac, ze niektóre rzeczy/sytuacje sa ze soba zwiazane. Np ze klucz przekrecony w dziurce w drzwiach wejsciowych oznacza, ze tata jest w domu!
Nastepnym krokiem jest zrozumienie, ze ludzie i zwierzeta dopasowywuja wzajemnie ruchy np kiedy ida obok siebie. Dziecko zaczyna rozumiec, gdy cos jest ”nie tak” np gdy ludzie zderza sie ze soba – to moze byc zabawne – ale i przerazajace.
Fizycznie dziecko zaczyna lepiej koordynowac swoje ruchy, raczkowanie idzie mu coraz lepiej.
Bardzo wazne jest, by pamietac, ze dla kazdego dziecka swiat relacji bedzie innym – wlasnym- przezyciem – calkowicie opartym na tych umiejetnosciach, które dziecko zdobylo w poprzednich skokach rozwojowych.

Nowe umiejętności:

  • Siada samo
  • Chwyta małe przedmioty za pomocą palca wskazującego i kciuka
  • Umie uderzać dwoma przedmiotami o siebie trzymając je w oby dłoniach
  • Wyjmuje zabawki ze skrzynki i wkłada je do skrzynki
  • Przenosi wzrok z jednego obrazka na drugi w książce z obrazkami
  • Obserwuje ruchy osoby, która sie dziwnie zachowuje
  • Patrzy uważnie na szczegóły np. na metkę przyszytą do misia
  • Naśladuje machanie raczka na pożegnanie
  • Protestuje, gdy mama czy tata wychodzi

37 tygodni

Jak poprzednio – i ten skok zaczyna sie okresem marudzenia – dziecko krzyczy czesciej, jest niesmiale, nie ma apetytu, ”wisi” na rodzicach, i czasami wydaje sie zapomiec, to, czego sie dotychczas nauczylo – wydaje sie bardziej ”dziecinne” .

Okolo 36-40 tygodnia Twoje dziecko zaczyna zauwazac i rozumiec, ze swiat mozna podzielic na grupy. Dziecko zauwaza, ze rzeczy moga miec cechy wspólne np moga brzmiec lub pachniec podobnie.
Dziecko zaczyna rozumiec slowo ”kon” w ten sposób, ze wszystkie konie naleza do tej samej grupy, niezaleznie od tego, czy sa czarne czy brazowe, czy sa stoja w stajni czy tez na lace, czy sa z porcelany czy tez sa prawdziwe. Wszystkie sa konmi.
Zrozumienie pojec w ten sposób wymaga czasu i treningu – dziecko staje sie malym naukowcem! Pracuje ciezko nad poznawaniem swiata poprzez wzrok, sluch, smak i dotyk, eksperymentuje nad podobienstwami i róznicami.
Niektózy badacze uwazaja, ze w tym wieku zaczyna rozwijac sie inteligencja. Kiedy dziecko zaczyna dzielic swiat wedlug kategorii jego sposób myslenia zaczyna byc podobny do myslenia doroslych. Dlatego zaczynamy lepiej rozumiec wlasne dzieci poniewaz mysla w podobny sposób do naszego.

Nowe umiejętności:

  • Pokazuje, ze rozpoznaje kształty
  • Pokazuje, ze uważa, iż coś jest zabawne – za pomocą – gestów czy odgłosów
  • Pociesza/przytula swoje zabawki
  • Robi miny do własnego odbicia w lustrze
  • Po raz pierwszy jest zazdrosne, gdy mama lub tata przytula inne dziecko
  • Bierze inicjatywę do zabawy

46 tygodni

Około 41-42 tygodnia może rozpocząć się okres marudzenia, który może trwać do 5-ciu tygodni. Dziecko może byc bardziej marudne, nieśmiałe, mniej samodzielne i bardziej ”dziecinne”. Zachowanie może sie szybko zmieniać i dziecko może być bardzo grzeczne by za chwile bardzo rozrabiać – wszystko po to, by zwrócić na siebie uwagę.

To wszystko jest wprowadzeniem do następnego skoku rozwojowego – świata sekwencji. W 46 tygodniu ( 44-48 ) dziecko zaczyna znajdować i tworzyć sekwencje za pomoca swoich zmyslów. W poprzednim skoku dziecko często rozbierało przedmioty na czesci po to, by je zbadac – obecnie zacznie je w tym celu składać – na przykład budować wieżę z klocków zamiast rozbierac zbudowana wieze.
Twoje dziecko zaczyna laczyc zdarzenia – np zebranie swoich ubranek z podłogi i włożenie ich do kosza na brudna bielizne. Zauwazysz, ze dziecko zaczyna rozumieć, ze niektóre zdarzenia zazwyczaj nastepuja po sobie i ze wie, jakie następne zdarzenie nastapi po poprzednim. Twoje dziecko np popatrzy na magnetofon, gdy skończy sie tasma, bys zmienil strone kasety.
Dziecko zaczyna wskazywać na rzeczy i nazywać je, lubi, gdy robisz to samo. Nastepnym krokiem będzie pokazywanie w kierunku, w którym masz isc, gdy trzymasz je w ramionach

Nowe umiejętności:

  • Wskazuje na rzeczy i chce byś je nazywał
  • Mówi ”nie”, gdy nie chce czegoś zrobić
  • Umie udawać głosy zwierząt
  • Wie, co pasuje do siebie i może włożyć okrągły klocek do okrągłej dziury
  • Próbuje rysować na papierze
  • Próbuje uczyć sie chodzić pchając np chodzik czy krzesło
  • Znajduje coś do wspinania, jeśli chce się do czegoś dostać
  • Schodzi tyłem z kanapy czy schodów
  • Próbuje celować, gdy rzuca piłką
  • Wyraźnie daje do zrozumienia, ze chce się z Tobą bawić
  • Szuka przedmiotu, który ukryłaś
  • Ukrywa przedmiot samo, czeka i śmieje się, gdy go znajdziesz
  • Daje Ci posmakować, to, co samo je.
  • Naśladuje Twoje czynnosci np miesza w garnku
  • Próbuje sie samo rozbierać